Gottman, çiftlerin birbirleriyle iletişim kurma girişimlerini sabote eden dört yıkıcı etkileşim biçimine bu ismi vermiş ve her biri için panzehirler önermiştir.
Bu dört atlı, en az tehlikeliden en çok tehlikeli olana doğru eleştiri, aşağılama, savunma ve duvar örme olarak sıralanır.
Eleştiri, bireyin sürekli olarak partnerinin kişiliği ya da karakteri hakkında suçlamalarda bulunmasıdır.
Bu atlının panzehiri, “sen dili” yerine “ben dili” kullanarak kişinin kendi duyguları hakkında konuşmasıdır.
Bütün yemek boyunca kendi gününden bahseden bir partnere
“Çok bencilsin, kendinden başkasını düşünmüyorsun!” demek eleştiriye bir örnekken,
“Yemekteki sohbet beni üzdü, benim günümün de nasıl geçtiğini sormana ihtiyacım var.” demek bu atlının panzehiridir.
Aşağılama, partnerlerin birbirine saygı duymamasından kaynaklanır ve tiksinme ifadeleriyle karşı tarafa psikolojik olarak acı çektirmeyi amaçlar.
Bu etkileşim biçimi; alay etme, isim takma, karşısındakinin konuşmasını düzeltme ve doğrudan küçük düşürme gibi şekillerde ortaya çıkabilir.
Araştırmalar, aşağılama davranışının boşanmanın en güçlü yordayıcısı olduğunu göstermektedir.
Bu atlının panzehiri, takdir etmeyi ve saygıyı yeniden ilişkiye dahil etmektir.
Partnerlerden biri aşağılamayla karşılaştığında, doğal olarak savunma tepkisi ortaya çıkar.
Ancak bu tepki çatışmayı çözmek yerine çoğu zaman daha da tırmandırır.
Savunma; sorumluluğu yok sayma, bahane üretme, karşı atakta bulunma ve konuyu başka bir şikâyete çekme şeklinde görülebilir.
Bu atlının panzehiri, çok küçük bir parça bile olsa problemde sorumluluk alabilmektir.
“Geç kalmandan nefret ediyorum, zamanında gelmeni istiyorum.” cümlesine
“Sen kendini kusursuz mu sanıyorsun?” diye karşılık vermek savunmaya örnektir.
Buna karşılık, “Haklısın, hazırlanma sürem bazen uzuyor.” demek sorumluluk almaktır.
Son olarak duvar örme, ilk üç atlının yarattığı olumsuz birikimin ardından ortaya çıkar ve ilişkide duygusal kopukluğu ifade eder.
Normal bir iletişimde dinleyici taraf küçük tepkiler verir; göz teması kurar, başını sallar ya da kısa geri bildirimler sunar.
Duvar örmede ise bu temas tamamen kesilir.
Karşı taraf duyulmuyormuş, görülmüyormuş gibi hisseder.
Duvar örme, yoğun fizyolojik uyarılmayla yakından ilişkilidir.
Bu atlının panzehiri, mola vererek duygusal taşmayı azaltmak ve kişinin kendini sakinleştirmesidir.
Kaynak:
Gottman, J. ve Silver, N. (1999). The Seven Principles for Making Marriage Work
Psk. Sinem Bayrak
