Her insan hayatında zaman zaman üzücü, yıpratıcı olaylar yaşayabilir ve yüzleşmek istemediği durumlarla karşılaşabilir. Kimi için bu sevilen birinin kaybıyken, kimi için sınavdan alınan düşük bir not olabilir. Yaşanan zor olay her ne olursa olsun, kişi bu deneyim karşısında doğal olarak fiziksel, duygusal ve zihinsel tepkiler verir.
Bu tepkilerin süresi ve şiddeti; yaşanan olayın duygusal yoğunluğuna ve kişinin yaşamını etkileme düzeyine göre değişiklik gösterir. Ancak çoğu zaman bu tepkiler bir süre sonra azalmaya başlar. Bunun nedeni, kişinin yaşadığı olayla baş edebilmek için sahip olduğu bazı içsel ve dışsal becerileri devreye sokması ve zamanla kendi içinde bir dengelenme yaşayabilmesidir.
Peki bu baş etme becerileri nelerdir?
Bu sorunun yanıtı, BasicPH olarak adlandırılan kavramda saklıdır. BasicPH, bireyin zorlayıcı yaşam olaylarıyla baş ederken kullanabileceği temel kaynakları tanımlar. Kavramı oluşturan her bir harf, farklı bir baş etme alanını temsil eder:
B – Belief (İnanç)
Bu alan, kişinin kendine ve hayata dair temel inançlarını kapsar. Zorluklarla karşılaşıldığında umut beslemek, değerlerine tutunmak ya da kendisinden daha büyük bir gücün varlığına inanmak kişinin dayanma gücünü artırabilir. İnanç, bireyin yaşadığı deneyimi nasıl anlamlandırdığını belirleyen önemli bir zemindir.
A – Affection (Duygular)
Zorlayıcı olayların yarattığı duyguların ifade edilmesi bu alanın temelini oluşturur. Ağlamak, gülmek, yazmak, çizmek ya da yaşananları biriyle paylaşmak; duyguların dışa vurulmasına ve içsel gerginliğin azalmasına yardımcı olur. Duygularla temas etmek, kişinin kendi iç dünyasını anlaması için önemli bir kapı açar.
S – Social (Sosyal Etkileşim)
Bir topluluğun parçası olmak, destek görmek ve başkalarına destek olabilmek bireyde aidiyet duygusunu güçlendirir. Sosyal etkileşim, yalnızlık hissini azaltır ve dayanışma duygusunu besler.
I – Imagination (Hayal Gücü)
Hayal gücü ve yaratıcılık, olaylara farklı açılardan bakabilme kapasitesi kazandırır. Yazı yazmak, resim yapmak, mizah kullanmak ya da hayal kurmak; kişinin esnekliğini artırır ve alternatif baş etme yollarını keşfetmesine yardımcı olur.
C – Cognition (Düşünce)
Bilgi edinme, problem çözme ve düşünceleri yeniden yapılandırma bu alanın merkezindedir. Yaşanan krizle ilgili bilgi sahibi olmak, süreci anlamlandırmayı kolaylaştırır. Olumlu ve destekleyici iç konuşmalar ise kişinin kendisiyle kurduğu ilişkiyi yumuşatır.
PH – Physical (Fiziksel Davranışlar)
Uyku, beslenme, hareket ve gevşeme gibi bedensel ihtiyaçları kapsar. Düzenli fiziksel aktivite ve bedensel farkındalık çalışmaları, stresin bedende yarattığı gerginliği azaltmada etkilidir.
Tüm bu alanlar, bireyin içinde var olan baş etme gücünü destekleyen kendine yardım kanallarıdır. Kişi bu kanallardan ne kadar fazlasını kullanabiliyorsa, iyileşme süreci de o kadar desteklenir.
Psk. Ebru Günay
