Yeni bir yıla girerken çoğumuz kendimize benzer hedefler koyarız: daha disiplinli olmak, ertelememek, daha üretken ya da daha “iyi” bir versiyonumuza ulaşmak. Başlangıçta umut veren bu hedefler, kısa bir süre sonra yorgunluk, suçluluk ve yetersizlik duygularına dönüşebiliyorsa mesele çoğu zaman irade değil, hedeflerin beslendiği içsel sestir.
Bazı kişiler için yeni yıl hedefleri, fark edilmeden Talepkâr Ebeveyn Modu’nun diliyle şekillenir. Bu mod, kişinin iç dünyasında sürekli daha fazlasını isteyen, hata yapmaya izin vermeyen, dinlenmeyi zayıflık gibi gören iç sestir. “Daha iyisini yapmalısın”, “Bu yeterli değil” ya da “Önce başarmalısın, sonra rahatlayabilirsin” gibi mesajlarla kendini gösterir. Genellikle çocuklukta değerin başarıya ya da beklentileri karşılamaya bağlandığı deneyimlerden beslenir ve zamanla kişinin kendine yönelttiği bir tutuma dönüşür.
Yeni yıl dönemleri bu iç sesin daha kolay devreye girdiği zamanlardır. Değişim ve gelişim söyleminin yoğunlaştığı bu dönemlerde hedefler, bazı kişiler için destekleyici olmaktan çıkıp baskılayıcı bir nitelik kazanabilir. “Daha sağlıklı olmak istiyorum” gibi bir niyet, zamanla “her gün spor yapmalıyım, aksi halde yetersizim” düşüncesine; “kendime zaman ayırmak istiyorum” isteği ise “ama önce her şeyi eksiksiz bitirmeliyim” koşuluna dönüşebilir. Böylece başlangıçta iyi niyetli olan gelişim arzusu, fark edilmeden kişinin kendine yönelttiği bir memnuniyetsizlik dilini taşımaya başlar.
Oysa bir hedefin destekleyici mi yoksa yıpratıcı mı olduğu, içeriğinden çok hangi moddan geldiğiyle ilgilidir. Talepkâr Ebeveyn Modu katıdır, esneklik tanımaz ve başarısızlığı tolere edemez. Sağlıklı Yetişkin Modu ise daha gerçekçidir; sınırları, ihtiyaçları ve dinlenme gereksinimini hesaba katar. Aynı hedef, bu iki farklı içsel yerden kurulduğunda bambaşka hisler yaratır.
Bu yüzden yeni bir yıla girerken hedefleri tamamen bırakmak değil, onlarla kurduğumuz ilişkiyi gözden geçirmek dönüştürücü olabilir. “Bu hedef gerçekten bana mı ait?”, “Bu hedef hayatımda ne işe yarıyor, hangi ihtiyacıma karşılık geliyor?” ve “Tutamazsam kendime nasıl davranacağım?” gibi sorular, hedeflerin hangi içsel sesle kurulduğunu fark etmeye yardımcı olur.
Belki de bu yılın en onarıcı hedefi, daha fazlasını başarmaya çalışmak değil; kendine yönelttiğin talebi biraz azaltmak, içindeki eleştirel sesi fark etmek ve kendinle daha yumuşak bir ilişki kurmaktır. Çünkü değişim bazen daha çok zorlayarak değil, daha az yük bindirerek mümkün olur.
Psk. İlke Hızlı
